بیانیه به مناسبت هشتم مارس – روز جهانی زن
هشتم مارس، International Women’s Day، یادآور بیش از یک قرن مبارزه پیگیر زنان جهان برای برابری، عدالت و کرامت انسانی است. این روز ریشه در مبارزات زنان کارگر در اوایل قرن بیستم دارد؛ زمانی که زنان برای حق رأی، شرایط عادلانه کار و پایان تبعیضهای ساختاری به پا خاستند. از اعتصابات زنان کارگر در آمریکا تا پیشنهاد رسمی شدن این روز در کنفرانس بینالمللی زنان سوسیالیست در سال ۱۹۱۰، هشتم مارس به نماد همبستگی جهانی زنان علیه ستم و نابرابری بدل شد.
امروز ما زنان ایران، از تبارهای گوناگون ترک، کرد، عرب، بلوچ، لُر، گیلانی و دیگر ملیتها و فرهنگهای این سرزمین، در شرایطی این روز را گرامی میداریم که کشورمان در آستانه تحولات مهم و تاریخی قرار گرفته است. ایرانِ ما سرزمین تکثر است؛ سرزمین زبانها، فرهنگها و هویتهای متنوعی که همگی در ساختن تاریخ این جغرافیا سهم داشتهاند. مسئله زنان در ایران، مسئلهای سراسری است، اما در عین حال در پیوندی عمیق با تبعیضهای ملی، زبانی، طبقاتی و منطقهای نیز قرار دارد.
تاریخ معاصر ایران نشان میدهد که مسئله زنان هرگز بهطور بنیادین و ریشهای حل نشده است. در دوران پادشاهی پهلویها، اگرچه برخی اصلاحات حقوقی و آموزشی صورت گرفت، اما بیسوادی گسترده، کودکهمسری، محرومیت زنان در مناطق دورافتاده از آموزش و خدمات بهداشتی، و شکاف عمیق طبقاتی همچنان واقعیتی انکارناپذیر بود. توسعه نابرابر و مرکزگرا، بسیاری از زنان در حاشیههای جغرافیایی و اجتماعی را از ابتداییترین حقوق محروم نگه داشت.
پس از استقرار جمهوری اسلامی ایران، نهتنها این مشکلات بهطور ساختاری برطرف نشد، بلکه قوانین آشکارا ضدزن در چارچوب رسمی و شرعی نهادینه شد. تبعیض جنسیتی در حوزههای گوناگون از جمله ارث، شهادت، حضانت، پوشش اجباری و محدودیتهای شغلی و اجتماعی به قانون بدل شد و آنچه امروز با آن روبهرو هستیم، شکلی از آپارتاید جنسیتی است که نیمی از جامعه را شهروند درجه دو تعریف میکند. در بسیاری از مناطق محروم، کودکهمسری، فقر آموزشی و محرومیت اقتصادی همچنان زندگی دختران را محدود میکند و سرنوشت آنان را پیشاپیش رقم میزند.
امروز در شرایطی هشتم مارس را گرامی میداریم که صداهای گوناگونی درباره آینده ایران به گوش میرسد. در این میان، نگرانی عمیقی وجود دارد از اینکه دستهایی از خارج یا نیروهایی در پی آن باشند که یک فاشیسم مرکزگرا و مبتنی بر ولایت فقیه را با شکلی دیگر از فاشیسم مرکزگرا و خاندانی جایگزین کنند؛ الگویی که پیشتر نیز تجربه شده و ناکارآمدی و ناتوانی آن در تحقق عدالت اجتماعی و برابری واقعی آشکار شده است. تغییر چهره قدرت، بدون تغییر ساختارهای تبعیضآمیز، تضمینی برای رهایی زنان و دیگر گروههای بهحاشیهراندهشده نخواهد بود.
ما باور داریم که آزادی زنان، جداییناپذیر از آزادی جامعه است. هیچ جامعهای با تداوم تمرکز قدرت، تبعیض ساختاری، سرکوب تنوع فرهنگی و نابرابری حقوقی به برابری جنسیتی دست نخواهد یافت. آیندهای عادلانه برای زنان ایران تنها در چارچوب نظامی دموکراتیک، سکولار، غیرمتمرکز و متعهد به حقوق بشر امکانپذیر است؛ نظامی که در آن همه شهروندان، فارغ از جنسیت، قومیت، زبان، مذهب یا خاستگاه جغرافیایی، از حقوق برابر برخوردار باشند.
هشتم مارس برای ما صرفاً روزی نمادین نیست؛ روز یادآوری مسئولیت تاریخی ماست. ما در کنار یکدیگر، با حفظ تکثر و احترام به تفاوتها، برای ایرانی تلاش میکنیم که در آن هیچ دختری بهدلیل جنسیتش از تحصیل بازنماند، هیچ زنی بهدلیل قانون نابرابر تحقیر نشود، و هیچ انسانی بهدلیل هویتش به حاشیه رانده نشود.
ما در مرکز زنان تورک باورمند به فمینیسم اینترسکشیونال تشکیل شده از زنانی از تبارتورک این سرزمین هستیم که در روز بین المللی زن امسال فریاد میزنیم :
پایان باد هرگونه استبداد،
پایان باد آپارتاید جنسیتی،
و پاینده باد ایرانی دموکرات، آزاد، سکولار و غیرمتمرکز.
مرکز زنان تورک
۹ اسفند ۱۴۰۴
برابر با :
۲۸ فوریه ۲۰۲۶
