سلامت زنان میان سیاست جمعیتی و نابرابری طبقاتی 🖍دینا قالیباف
پس از جمعآوری ناگهانی و بیسروصدای واکسن ایرانی «پاپیلوگارد» از داروخانههای کشور، زنانی که برای پیشگیری از ابتلا به ویروس اچ.پی.وی (HPV) چشمانتظار واکسیناسیون ملی بودند، ناچار شدهاند به واکسنهای خارجی با قیمتهایی چندین برابر روی بیاورند؛ واکسنهایی که تهیهی آنها با وضعیت اقتصادی بسیاری از زنان سازگار نیست.
✒️در چنین شرایطی که دسترسی به واکسن اچ.پی.وی به شکل آشکاری طبقاتی شده، «سند ملی سلامت زنان» از سوی رئیس دولت جمهوری اسلامی ابلاغ شده است؛ سندی که بناست شاخصهای سلامت جسمی، روانی و اجتماعی زنان را ارتقائ دهد. اما همزمانی این ابلاغ با وضعیت نابرابر دسترسی زنان به خدمات پایهی سلامت، پرسشهای جدی دربارهی عدالت در سلامت ایجاد کرده است.
«سند ملی سلامت زنان» در ۴ دیماه ۱۴۰۴ از سوی مسعود پزشکیان ابلاغ شد. این سند تمام دورههای زندگی زنان، از بلوغ تا یائسگی را در برمیگیرد. مقامهای دولتی مدعیاند شاخصهای سلامت زنان در سه دههی اخیر بهبود یافته و این سند نیز در راستای ارتقای سلامت جامع زنان تدوین شده است.
✅سلامت جنسی و باروری در این سند نه بهعنوان یک حق مستقل، بلکه به شکل غیرمستقیم و محافظهکارانه مطرح شده است: «سلامت جنسی زنان عمدتاً در نسبت با مادری، ازدواج و باروری مشروع دیده میشود، نه بهعنوان یک حق سلامت برای همه زنان، در تمام مراحل زندگی.»
موضوعاتی مانند بیماریهای مقاربتی از جمله اچ.پی.وی، سلامت جنسی زنان مجرد، پیشگیری مستقل از بارداری یا سرطانهای مرتبط با سلامت جنسی یا در سند دیده نمیشوند یا بهشدت حاشیهای هستند.
این حذفها در شرایطی اتفاق میافتد که اچ.پی.وی، شایعترین عفونت منتقلشوندهی جنسی در جهان، به یکی از دغدغههای جدی سلامت زنان در ایران تبدیل شده است؛ دغدغهای که نهتنها ابعاد جسمی، بلکه پیامدهای روانی و اجتماعی گستردهای دارد.
سند «بیشتر یک متن هنجاری-ایدئولوژیک است تا یک ابزار سیاستگذاری مبتنی بر شواهد».
از منظر سلامت عمومی، واکسن اچ.پی.وی یکی از موثرترین ابزارهای پیشگیری اولیه از سرطان دهانهی رحم است. بااینحال، در ایران این واکسن نه در برنامهی ملی ایمنسازی قرار دارد و نه تحت پوشش بیمه است.
✒️در عمل، مسئولیت پیشگیری به فرد واگذار شده و دولت از تعهد سلامت عمومی عقبنشینی کرده است.
وقتی واکسن اچ.پی.وی گران، نایاب و بدون پوشش بیمه است، پیشگیری از سرطان دهانهی رحم عملاً در دسترس زنان طبقهی متوسط و بالا باقی میماند و برای زنان فرودست به یک امکان ازدسترفته تبدیل میشود.
🌸بیشترین آسیب متوجه زنانی است که هم در سیاستگذاری و هم در نظام سلامت به حاشیه رانده شدهاند:
زنان حاشیهنشین، زنان مناطق محروم، زنان مهاجر، زنان مجرد و زنان با درآمد پایین.
پیشگیری از سرطان دهانهی رحم همچنان یک امتیاز طبقاتی باقی میماند، نه یک حق همگانی
#بدن_زن
#سلامت_زنان
