زبان به مثابه خشونت: چرا بدن زن محور اصلی آزارهای کلامی است؟ 🖊گزارشی از الینا فرهادی
یکی از این لایههای پنهان، زبان خشونتزده یا همان خشونت کلامی است که نسلهاست در شکل فحاشیها، شوخیها، کنایهها و ادبیات عامیانه بازتولید میشود؛ زبانی که بدن زنان و هویت آنها را به ابزاری برای تحقیر تبدیل کرده است.
🌸این الگوی تکرارشونده که در سالهای اخیر بخصوص در فضای مجازی به شکل بسیار پررنگی رواج یافته، صرفاً یک “بددهانی” ساده یا یک “عصبانیت لحظهای” نیست، بلکه نشانهای از ساختارهای عمیقتر تبعیض جنسیتی است؛ ساختارهایی که در سکوت و عادیسازی، خشونتی روانی و نمادین را علیه زنان تثبیت میکنند.
⬅️ استفاده گسترده از این الفاظ، پرسشی جدی را پیش میکشد: چرا بدن زن، اولین و اصلیترین ابزار تحقیر در زبان ماست؟ چه سازوکارهای فرهنگی، اجتماعی و روانشناختی باعث میشود که این شکل از خشونت زبانی نهتنها نکوهش نشود، بلکه گاهی حتی با خنده، تشویق یا همراهی روبهرو شود؟
🌸تکامل خشونت به شکل سایبری
خشونت مبتنی بر جنسیت البته پدیده جدیدی نیست، اما مهاجرت آن به دنیای دیجیتال، مقیاس و تأثیر آن را افزایش داده است. از همان ابتدای ظهور ایمیل و اتاقهای گفتوگو، زنان هدف آزار و اذیت سایبری قرار گرفتند. با ظهور رسانههای اجتماعی، این تهدیدها گسترش یافت و ابزارهایی را برای آزار و اذیت، سوءاستفاده و تحقیر در مقیاس جهانی در اختیار مجرمان سایبری قرار داد.
در دهه ۲۰۱۰، سوءاستفاده مبتنی بر تصویر یا “پورن انتقامی” توجه زیادی را به خود جلب کرد. اشتراکگذاری بدون رضایت تصاویر خصوصی، که اغلب به عنوان اقدامی تلافیجویانه یا کنترلی انجام میشد، به سلاحی ویرانگر علیه زنان تبدیل شد.
این شکل از سوءاستفاده، نشاندهنده تغییر در پویایی خشونت بود: پایداری اینترنت به این معنی بود که رنج قربانیان میتواند به طور نامحدود ادامه یابد.
✒️تا سال ۲۰۱۷، اتحادیه اروپا تخمین زد که از هر ۱۰ زن، ۱ نفر از سن ۱۵ سالگی به بعد نوعی خشونت آنلاین را تجربه کرده است.
دانشگاه مریلند آمریکا در پژوهشی در سال ۲۰۱۴ عنوان کرد که کاربران زن به طور متوسط ۲۵ برابر بیشتر از کاربران مرد با پیامهای تهدیدگر، ناسزاگویی، پیامهایی با کلمات رکیک و جنسیتزده و خشونت کلامی مواجه میشوند و قربانیان این آزار بیشتر در زنان میان ۱۸ تا ۳۰ ساله بودهاند. براین اساس در بسیاری از کشورها زنان به دلیل ترس از عواقب اجتماعی، مایل به گزارشدهی در مورد ارتکاب خشونت سایبری علیه خود نیستند و در نتیجه فضا را برای مردانی که در این فضا اعمال خشونت میکنند، امنتر کردهاند.
🌸تعریف ارزش مردانگی، از طریق قدرت بر زن
جامعهشناسان خشونت کلامی را اینطور تعریف میکنند: خشونت کلامی علیه زنان در فضای مجازی مجموعهای از رفتارهای زبانمحور در محیط آنلاین است که زنان را بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم هدف قرار میدهد و بهواسطه کلمات، تصاویر، کامنتها، پیامها یا حتی شوخیها، باعث ایجاد ترس، شرم، تحقیر، یا صدمه روانی میشود.
این خشونت معمولاً ریشه در کلیشهها، نگاه ابزاری به بدن زن و ساختارهای مردسالارانه دارد و چون “جسمی” یا “قابل مشاهده” نیست، اغلب نادیده گرفته میشود، اما اثرات روانی و اجتماعی آن بسیار جدی است.
ریشه این امر نه در واقعیت زیستی زنان بلکه در یک ساختار تاریخی و فرهنگی است که بدن زن را ابزار کنترل، مالکیت و تحقیر تعریف کرده است.
✅در جوامعی که آموزش جنسی غایب است، بدن زن تابو است و تابو بودن یک چیز باعث میشود آن چیز هم ابژه تمایل شود و هم ابزار تحقیر. علاوه براین، در فرهنگهایی که مردسالاری قوی است، ارزش مردانگی از طریق قدرت بر زن تعریف میشود. پس اگر بخواهند یک مرد را تحقیر کنند، همسر، دختر، مادر و یا خواهر او را مورد خشونت کلامی قرار میدهند و در واقع بدن زن تبدیل میشود به زبان غیرمستقیم برای تحقیر مردان.
#بدن_زن
#خشونت_کلامی
#خشونت_علیه_زنان
