حمایت خود را از حق آزادی اندیشه و بیان خانم زینب موسوی اعلام میکنیم.
در روزهای اخیر، خانم زینب موسوی، طنزپرداز شناختهشده ایرانی با اسم هنری “امپراطوری کوزکو” که پیشتر در جریان جنبش انقلابی زن، زندگی، آزادی به مدت یک ماه در بازداشت به سر برده بود، بار دیگر هدف حملات سنگین قرار گرفته است. موسوی پس از آزادی از بازداشتگاه، سکوت نکرد و با زبانی طنز به نقدهای اجتماعی و فرهنگی ادامه داد. او اخیراً با بازخوانی و طنزپردازی بر بخشهایی از شاهنامه فردوسی، حساسیت جریانهای موسوم به «ایرانشهری» را برانگیخت. در پی این اقدام، موجی از حملات گسترده علیه او بهراه افتاد؛ حملاتی که هم از سوی طرفداران جمهوری اسلامی و هم از سوی مخالفان این رژیم صورت گرفت، نقطه مشترک این حملات، تفکر نژادپرستانه “ایرانشهری” میباشد.
نکته قابل تأمل این است که بخش عمدهای از این حملات نه صرفاً به محتوای طنز او، بلکه به زن بودن و محجبه بودن او نیز بازمیگردد. در ادامه این روند فشارها، دادستانی نیز علیه خانم موسوی به اتهام «توهین به فردوسی» اعلام جرم کرده است.
ما در مرکز زنان تورک حمایت قاطع خود را از خانم زینب موسوی اعلام میکنیم. طنزپردازی و نقد آثار ادبی نه جرم است و نه گناه، بلکه بخشی از آزادی اندیشه و بیان است. آنچه مایه تأسف است، این است که برای نقد یک متن از کتاب حماسی، زنی طنزپرداز و مستقل تحت پیگرد قضایی قرار میگیرد.
اتهام «توهین به فردوسی» بی اساس است اگر نگاهی انتقادی به محتوای شاهنامه داشته باشیم. در این متن که قرنها به عنوان «حماسه ملی» تبلیغ شده است، اشعاری بهروشنی زنستیزانه و نژادپرستانه وجود دارد. از جمله:
* «زن و اژدها هر دو در خاک به / جهان پاک از این هر دو ناپاک به»
* «زنی را که باشد خردمند و رای / نباید که خواندش زن، بُوَد پایمای»
* «زنان را ستایش مکن نیز هم / کجا آید از مار و کژدم کرم»
. «زن و کودک و دیو را راز نیست / چو پیدا شود، مرد را ساز نیست»
* «ز دشت سواران توران بدند / چو دیوان سیهروی و پرخاشخُند»
* «همه ترک و تازی به خون آغشته / ز گیتی همه پاکی آلود گشته»
* «چو بگرفت تازی کمر بستگی / هنر شد نهان، گشت آشفتگی»
این ابیات نشان میدهد که فردوسی نهتنها در بازتولید نگاه زنستیز زمانهاش سهیم بوده، بلکه نگاه او به ملیت های غیرفارس از جمله ترکها، تازیان (عرب ها) و هندیان، آکنده از تبعیض و نژادپرستی است.
بنابراین، نقد چنین متنی نه تنها حق مشروع هر پژوهشگر و هنرمند است، بلکه وظیفهای است برای شکستن هژمونی ادبی و فرهنگیای که زنستیزی و تبعیض اتنیکی_نژادی را به عنوان «افتخار ملی» بازتولید میکند.
ما، بهعنوان “مرکز زنان تورک”، اعلام میکنیم که در کنار زینب موسوی و تمام زنانی میایستیم که به هر طریقی (طنز، هنر، ادبیات و …) صدای اعتراض خود را در برابر نظام مردسالار و قوممحور بلند کردهاند. تلاش برای خاموش کردن این صداها محکوم به شکست است، چرا که حقیقت را نمیتوان در پشت دیوار زندان و تهدید پنهان کرد.
شهریور ۱۴۰۴
